Vier PerspectieF-ers zijn momenteel in Israël op uitnodiging van Christenen voor Israël. Ze bezoeken het land om zich voor te bereiden op een debat binnen de ChristenUnie over het conflict in de regio. Mart Keuning, Margreet Schutte, Rogier Kramer en Arie Kuiper doen vanaf deze plek verslag van hun bezigheden.
Woensdag 13 juni
Vandaag rijden we rond in een gepantserde bus. De oude buschauffeur is ingeruild voor een die speciale training heeft gehad. Ook is er een veteraan met een hele lange baard en een M16 die ons bewaakt. De beste man eet trouwens niet. Hij rookt alleen maar. De hoteleigenaar heeft voor ons geregeld dat we bij de militaire stelling mogen kijken die de stad Ariel bewaakt. Een aantal jongens, vaak niet ouder dan wijzelf, leidt ons rond. De rest van de dag bezoeken we bijbelse plaatsen in de Palestijnse gebieden, zoals Silo en de berg Gerezim. Wat opviel was dat wij bij elke checkpoint zonder problemen door konden rijden, terwijl de Palestijnse auto’s in een aparte rij moesten blijven wachten. Terug bij het hotel hebben Margreet en Rogier de mogelijkheid van de schietbaan van harte benut en met een 9mm Uzi een stuk papier om zeep geholpen. ’s Avonds hebben we een hele indrukwekkende lezing gehad van de eigenaren van het hotel in Ariel over de verschillende aanslagen die er zijn gepleegd op het hotel. Een van de eigenaren vertelde dat hij een zelfmoordterrorist heeft gepakt en met gevaar voor eigen leven tegen de grond heeft gedrukt. Toen het gevaar geweken leek te zijn, schoot een van de honderd soldaten die hij zojuist had gered de terrorist nog een keer en bracht daarmee de bom tot ontploffing. Deze man zit nog steeds vol met kogeltjes uit de bom. Voor zijn heldendaad is hem de hoogste militaire onderscheiding toegekend. Ongeacht het feit dat hij een burger is.
Met dit mooie verhaal eindigt ook direct onze reis. Vannacht om half vier vertrekken we weer naar Nederland. Bedankt.
Mart, Margreet, Rogier, Arie
Dinsdag 12 juni
Dinsdagochtend vertrekken we uit Jeruzalem. De koffers zijn weer ingepakt en Mart heeft het gratis (lelijke) petje van Diesenhaus Tours al weer op zijn hoofd gezet. Vanochtend staat het tweede politieke bezoek van onze reis op het programma. We praten in het gemeentehuis van Jeruzalem met de religieus adviseur van de burgemeester. Hij vertelt ons hoe de relaties liggen tussen de verschillende bevolkingsgroepen in de stad. Daar waar voor de Israëlische bevolking de lonen in Jeruzalem erg laag liggen, zijn die in vergelijking tot de lonen in de Palestijnse gebieden erg hoog. Het gevolg is dus wat hij noemde ‘uncontrolled immigration’. Ook vertelde hij dat de muur (waar zo veel over te doen is geweest) dan wel erg handig van pas komt. Na dit bezoek rijden we door naar Tel Aviv en Jaffa (Joppe). Vanaf deze plek is Jona vertrokken naar Nineve. Ook bekijken we er het centrum van rabbijn Portowicz. Hij heeft er een centrum opgericht voor alle kinderen van de stad (Jaffa is het armste gebied van Israël), om zo armoede en drugsgebruik te bestrijden. Hier wordt lesgegeven en er worden maaltijden uitgedeeld aan de kinderen (Arabisch/ Joods/ seculier). Ook is er psychologische begeleiding en hebben ze zelfs een eigen tandartsenkliniek. Een fantastisch project waar we na de rondleiding opgewekt vandaan gaan. Vanaf hier vertrekken we naar ons laatste hotel in Ariel. Ariel is een nederzetting in de Palestijnse gebieden. Over een snelweg die alleen voor Israeli’s toegankelijk is, rijden we naar deze plaats. Als we aankomen zien we een hotel met een prachtig zwembad met palmbomen en groen (!) gras, maar ook een lobby met kogelgaten in de vloer.
Maandag 11 juni
Maandagochtend hebben we vrijaf genomen voor PerspectieF. Terwijl Margreet en Rogier hard op zoek zijn naar het kabeltje waarmee we een filmpje kunnen uploaden, proberen Mart en Arie internet te regelen. Uiteindelijk mislukt alles alsnog jammerlijk, maar we hebben een rustige ochtend gehad. En dat is ook wat waard. ’s Middags geeft rabbijn Brodman een lezing over de relatie tussen het Jodendom en het Christendom. Te meer beseffen we hoe belangrijk de relatie is tussen de Joden en ons. Ook wordt het duidelijk hoe weinig we vaak beseffen waar we vandaan komen. Tenslotte was Jezus een jood. Later die middag heeft de reisleider voor ons een lezing geregeld bij het Jerusalem Centre for Public Affairs. De (Nederlandse) directeur van het centrum vertelde ons hoe slecht Israël vaak afgeschilderd wordt in de (voornamelijk) Europese pers. Volgens ons een bijzonder eenzijdig verhaal, maar goed om te horen dat iemand eens zijn ongezouten politieke mening naar voren brengt. Belangrijk dus.
Zondag 10 juni
’s Ochtends kunnen we uitslapen. Eindelijk. Om 11 uur begint een kerkdienst in het centrum van de stad. Dit is een hele belevenis aangezien de dienst in het Arabisch is en we met dertig mensen opgepropt zitten in een ruimte die bij de meeste Nederlanders de garage zou heten. Ook het zingen van de Arabische christenen doet de haren overeind staan, maar verwarmt tegelijk het hart. Het is mooi om te zien hoe deze mensen zich staande houden in een wereld die erg vijandelijk is tegenover hen. De onmoeting na de dienst was erg goed met lekkere ondefinieerbare koekjes. In de middag zijn we in het herdenkingscentrum Yad Vashem geweest. Hier worden de 6 miljoen Joden herdacht die tijdens WOII zijn omgekomen. Voor de meeste mensen uit onze groep is dit een van de meest indrukwekkende momenten van de reis. Het zien van beelden van een bulldozer die honderden lijken in een massagraf schuift raakt je diep. Na afloop is iedereen stil.
Sabbath 9 juni
Sabbath ochtend. Eindelijk wat uitslapen. Ons programma begint pas om tien uur, dus we kunnen helemaal fris aan de sabbath beginnen. We stappen in de shabat elevator. Deze lift stopt op sabbath op iedere verdieping, zodat de orthodoxe joden niet op het knopje hoeven te drukken op sabbath. In de bus worden de riemen omgegespt en de keppeltje op het hoofd gespeld, we zijn namelijk onderweg naar de synagoge. Als Mart eindelijk zijn keppeltje kosher op het hoofd heeft, arriveren we bij de synagoge. Ons reisgezelschap is groter dan het aantal joden in de synagoge, maar dat mag de vreugde niet drukken. Ondanks dat de dienst in het Hebreeuws gehouden wordt, zingen we vrolijk mee met de fonetisch uitgeschreven liederen. Aan het einde van de dienst wordt Rogier aangegrepen door een wat oude, fysiek instabiele vrouw. Of hij haar tasje even wil vasthouden en haar het trappetje af wil helpen. Hulpvaardig steekt Rogier zijn arm uit en helpt haar naar beneden. Dan zegt ze: “I need my keys. I will give you diamonds if you also would get me my keys!” Terwijl Rogier haar vertwijfeld aankijkt barst ze in lachen uit. Cultuurverschilletje.
Na een wandeling over de via dolorosa, die inmmiddels volstaat met Arabische handelaars (where’ you from? Holland, ah! Kaiken kaiken nie kopen), komen we eindelijk aan bij de graftuin. De plek waar het graf zou zijn waar Jezus heeft gelegen. Deze tuin is een oase van rust in de drukte van Jeruzalem. Nadat alle Amerikanen voor ons op de foto zijn gegaan bij het graf, kunnen wij een kijkje nemen. Het is een indrukwekkende plaats. Als we weer naar de bus gaan, beginnen de minaretten weer te loeien, het lijkt een beetje op de eerste maandag van de maand in Nederland.
Terug in het hotel, nemen Arie en Mart een frisse duik in het zwembad (ja er wordt goed voor ons gezorgd). Margreet en Rogier zetten ondertussen de waterpijp klaar. Lang leve het Midden-Oosten.
Vrijdag 8 juni
Jeruzalem, Kibbutz Ramat Rachel, veel te vroeg in de morgen. onze gids staat weer te springen om ons Israël te laten zien en nog voor acht uur zijn we op weg naar de Dode Zee. We bezoeken Massada (de burcht/het paleis van Herodes op de top van een berg), vlakbij de Dode Zee. In de brandende zon bekijken we waterbassins en synagoges. Kabelbaan weer naar beneden en dan via de lunch door naar de dode zee. Het drijven is ontzettend cool. Terwijl links en rechts dominees voorbij dobberen, smeren wij nog wat supergezonde modder op onze borst. Na de opgedroogde plak te hebben afgescrubd en al drijvend de Hebreeuwse kranten te hebben doorgenomen, mogen we met ons babyhuidje de bus weer in. Next stop: klaagmuur. De Sabbat begint vanavond, dus de straten zijn rustig en in het hotel heerst een vrolijke stemming. Bij de klaagmuur zien we scheepsladingen orthodoxe joden hun rituelen volbrengen voor de muur. In zwarte jassen en bontmutsen bidden ze daar voor Jeruzalem en de komst van de Messias. Terwijl Arie gefascineerd staat te kijken naar de Joden, wappert zijn (gratis) papieren keppeltje het plein over. Plotseling ontbloot, moet hij een sprint trekken om niet gelyncht te worden door de plaatselijke gelovigen. Als hij zijn keppeltje honderd meter later terug heeft, komen we tot de conclusie dat het toch echt wel bizar is hier te staan. Op het gebied waar drie geloven samen komen. Biddende Joden bij de klaagmuur, terwijl de karakteristieke gouden koepel van de Islam een steenworp verderop ligt. Hier is het gebeurd, hier gebeurt het, hier gaat het gebeuren. Shabbat Shalom.
Donderdag 7 juni
's Ochtends vroeg vertrokken we uit Tiberias. Na een kort bezoek aan Rama gingen we door naar Nazareth. Daar bezochten we de Grieks Orthodoxe Kerk, die staat op de plek waar volgens de traditie Maria te horen kreeg dat ze zwanger zou worden van Gods zoon. Na een korte stop en een lunch met een falaffeltje, gingen we door naar een heuveltop waar het paleis van Achab heeft gestaan. Aanvankelijk leek het niet zo bijzonder, maar we zien hier de heuvel waarlangs Gideon optrok tegen de Midianieten (met die kruiken) en de plek waar Saul (Sha-Oel) langsging naar Endor tijdens de oorlog tegen de Filistijnen. Als je hier zo onder een palmboom je bijbeltje leest, voorzien de verhalen zichzelf van plaatjes. In de avond hebben we een lezng van een orthodoxe jodin over het chassidische jodendom. Dat zijn die mensen met slaaplokken en zwarte kleding uit de boeken van Chaim Potok. Zij vertelt dat haar Israel iets anders is dan het seculiere Israël van Olmert. Dat wat voor ons nogal een ontdekking. Ze ziet in de staat Israël niet de vervulling van het bijbelse Israël, alhoewel de plek hetzelfde is. Toch blijft ze hopen op een Joods Israël en houdt ze van haar land.
Woensdag 6 juni
Als we ’s ochtends wakker worden schijnt de zon al door de gordijnen. Het uitzicht uit onze kamer is prachtig. We hebben uitzicht over het meer van Galilea en over de kleuren van het land. Als we een paar uur later over het meer varen (met nota bene een Nederlandse vlag in de mast) begint het al echt warm te worden. Het is een verbazingwekkende ervaring om over het meer te varen waar ook Jezus over gevaren heeft. Om het meer liggen de verschillende plaatsen uit de bijbel, zoals Kapernaum, de plaats van de broden en de vissen en Genesareth, waar onze boottocht begon. Ook het beeld dat je altijd hebt gehad bij de plaatsen uit de bijbel, moet je helemaal aanpassen. Als we tegen de middag een aantal van deze plaatsen hebben bezocht is het kwik gestegen tot zo’n 35 graden. Onze gids drukte ons op het hart vooral water te blijven drinken. En veel water. Zo’n 4 liter per dag. En 4 liter later ben je je hippe spa-flesje behoorlijk zat.
In de namiddag vertrekken we met de bus naar de Golanhoogte. Dit is een gebied tussen Syrie en Israël waar heel veel over gevochten is. Op die vlakte kun je nog genoeg sporen zien van de gevechten. Verkeersborden met kogelgaten, loopgraven en honderden bordjes die waarschuwen voor landmijnen. Wanneer je op een uitkijkpost de hoogte ziet liggen begrijp je waarom dit zo’n strategisch gebied is. Kilometers vruchtbare landbouwgrond met uitzicht op heel Israël.
Als we terugkomen bij het hotel vallen we na een maaltijd en een biertje als een blok in slaap. Klaar voor een volgende dag.
Dinsdag 5 juni
Vlucht LY 337 staat klaar om ons naar het beloofde land te vliegen. Voordat we aan boord gaan zijn er alleen ‘enkele’ veiligheidsmaatregelen die genomen worden. Paspoortcontrole, uitleggen wat PerspectieF inhoudt, wel of niet verloofd. Maar je moet er wat voor over hebben om met de veiligste vliegtuigmaatschappij te vliegen.
’s Avonds rond een uurtje of zeven, lokale tijd, komen we op het vliegveld Ben Goerion aan. Onze eerste kennismaking met het land verloopt per bus. Vanuit Ben Goerion rijden we naar Gallilea. In Israël is het ’s avonds rond deze tijd al donker. Koffer pakken en slapen.
| Synagoge in Kaperneum | Meer van Galilea vanuit hotelraam |
Arie, Mart, Rogier en Margreet